Voor een professionele keuken in de zorgsector zijn de energielabels van koelkasten, vriezers, vaatwassers en kooktoestellen het meest relevant. Binnen de EU geldt voor de meeste keukenapparatuur de herziene energielabelschaal van A tot G, waarbij A het zuinigst is. In de praktijk zijn apparaten met label A, B of C de gangbare keuze voor professionele toepassingen, hoewel het aanbod per apparaattype verschilt. Bij aanbestedingen in de publieke sector gelden aanvullende eisen, waarbij minimaal een B-label of hoger steeds vaker als voorwaarde wordt gesteld.
Wat zijn energielabels voor professionele keukenapparatuur?
Een energielabel geeft aan hoe zuinig een apparaat omgaat met energie ten opzichte van vergelijkbare apparaten in dezelfde categorie. Voor professionele keukenapparatuur gelden deels andere normen dan voor huishoudelijke apparaten. Waar een huishoudelijke koelkast wordt beoordeeld op gebruik in een woning, meet een professioneel label het verbruik bij continue, intensieve inzet.
De Europese schaal loopt van A (meest zuinig) tot G (minst zuinig). Belangrijk om te weten: door de herziening van het labelsysteem in 2021 zijn veel apparaten die vroeger een A+++ hadden, nu teruggevallen naar een C of D. Dat zegt niets over de kwaliteit van het apparaat zelf, maar geeft een realistischer beeld van het werkelijke verbruik.
Voor specifieke categorieën zoals professionele koelkasten en vriezers bestaan aparte Europese normen (de zogenaamde Ecodesign-verordeningen) die minimumvereisten stellen aan het energieverbruik. Apparatuur die daar niet aan voldoet, mag simpelweg niet meer worden verkocht in de EU.
Waarom zijn energielabels extra belangrijk in de zorgsector?
In een zorginstelling draaien keukens doorgaans zeven dagen per week, meerdere diensten per dag. Een koelkast staat nooit uit. Een vaatwasser draait meerdere cycli per dag. Dat intensieve gebruik maakt het energieverbruik een stuk hoger dan in een gemiddeld horecabedrijf dat alleen ’s avonds open is.
Daarbij komt dat zorginstellingen te maken hebben met maatschappelijke verantwoording. Veel instellingen vallen onder de Wet milieubeheer en zijn verplicht energiebesparende maatregelen te nemen die zichzelf binnen vijf jaar terugverdienen. Een apparaat met een slechter energielabel kan dan simpelweg niet worden aangeschaft, ook al is de aanschafprijs lager.
Tot slot speelt duurzaamheid een steeds grotere rol bij aanbestedingen. Opdrachtgevers die via professionele keukens voor de zorgsector willen aanschaffen, worden steeds vaker gevraagd om energieprestaties te onderbouwen met concrete labelgegevens.
Welke apparaten hebben het meeste invloed op het energieverbruik?
Niet elk apparaat weegt even zwaar in de totale energierekening. In een professionele zorgkeuken zijn dit de grootste verbruikers:
- Koeling en vriesapparatuur: Koelkasten, koelcellen en vriezers draaien continu en zijn daarmee verantwoordelijk voor een groot deel van het jaarverbruik. Een apparaat met een slechter label kan op jaarbasis honderden euro’s meer kosten.
- Professionele vaatwassers: Doorschuifmachines en korfmachines verbruiken veel water en energie per cyclus. Bij meerdere cycli per dag telt dat snel op.
- Kooktoestellen: Inductiefornuizen en combisteamers zijn doorgaans zuiniger dan gasgestookte alternatieven, zeker als je kijkt naar het rendement per gerecht.
- Warmhoudapparatuur: Bain-maries en warmhoudwagens die continu aan staan, worden vaak onderschat als verbruikers.
Door juist bij deze apparaten te kiezen voor een beter energielabel, bespaar je het meest op de totale energierekening van de keuken.
Wat is het verschil tussen een A- en B-label in de praktijk?
Op papier lijkt het verschil tussen een A- en een B-label klein. In de praktijk kan het bij professionele apparatuur die continu draait, gaan om een verschil van 10 tot 20 procent in jaarverbruik. Vermenigvuldig dat met meerdere apparaten en een gebruiksduur van tien tot vijftien jaar, dan wordt het financiële verschil snel zichtbaar.
Een A-label apparaat heeft doorgaans een hogere aanschafprijs, maar een lagere Total Cost of Ownership (TCO). Dat is het totaal van aanschaf, energie, onderhoud en vervanging over de volledige levensduur. Bij een aanbesteding in de zorg is TCO vaak een zwaarder wegende factor dan de initiële prijs.
Let wel: een A-label is niet altijd beschikbaar voor elk apparaattype. In sommige categorieën zijn B- of C-label apparaten simpelweg de meest zuinige optie die momenteel op de markt is. Het gaat er dus om dat je kiest voor het beste beschikbare label binnen de categorie.
Welk energielabel is verplicht bij aanbesteding in de zorg?
Er bestaat geen uniforme nationale regel die één specifiek label verplicht stelt voor alle zorgkeukens. Wat wel geldt, is dat zorginstellingen die onder de Wet milieubeheer vallen, verplicht zijn om energiebesparende maatregelen te nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. In de praktijk betekent dit dat apparatuur met een slechter label bij een aanbesteding al snel afvalt.
Daarnaast stellen veel aanbestedende diensten in 2026 expliciet eisen aan energieprestaties, vaak op basis van de Nationale Milieudatabase of de criteria van MVI (Maatschappelijk Verantwoord Inkopen). Hierbij geldt als vuistregel: kies minimaal voor het op twee na beste beschikbare label in de betreffende categorie.
Vraag bij twijfel altijd om de technische specificaties en het energieverbruik per jaar in kWh. Dat geeft een concreter beeld dan het label alleen, en maakt vergelijken tussen merken en modellen veel eenvoudiger.
Hoe kies je de juiste apparatuur op basis van energieprestatie?
Een goed startpunt is het opstellen van een overzicht van alle apparaten die je nodig hebt, met daarbij het verwachte gebruikspatroon. Hoeveel uur per dag draait het apparaat? Hoeveel cycli per week? Dat bepaalt hoe zwaar het energielabel meeweegt in de totale afweging.
Houd daarna rekening met de volgende stappen:
- Vergelijk apparaten op jaarverbruik in kWh, niet alleen op label. Twee B-label apparaten kunnen sterk in verbruik verschillen.
- Bereken de TCO over de verwachte levensduur, inclusief energiekosten op basis van het actuele kWh-tarief.
- Check of het apparaat voldoet aan de Ecodesign-vereisten voor de betreffende categorie.
- Vraag naar de onderhoudskosten en beschikbaarheid van onderdelen. Een zuinig apparaat dat na vijf jaar niet meer onderhouden kan worden, is uiteindelijk geen goede keuze.
Een betrouwbare leverancier helpt je bij deze afweging en adviseert op basis van jouw specifieke situatie, niet op basis van wat er toevallig op voorraad is. Op de website van Kampri vind je meer informatie over hoe wij dat aanpakken.
Hoe Kampri helpt met energiezuinige keukenapparatuur voor de zorg
Wij begeleiden zorginstellingen van begin tot eind bij het samenstellen van een professionele keuken die klaar is voor intensief dagelijks gebruik en voldoet aan alle eisen die bij aanbestedingen worden gesteld. Dat doen we concreet op de volgende manier:
- Advies op maat: We brengen het gebruikspatroon van jouw keuken in kaart en adviseren welke apparatuur het beste past bij de belasting, het budget en de energiedoelstellingen van de instelling.
- Selectie van semi-professionele en professionele apparatuur: We werken met apparatuur die bestand is tegen intensief gebruik in een instelling, in tegenstelling tot huishoudelijke apparaten die na een jaar al slijten. Dat geldt ook voor de energieprestaties: we kiezen bewust voor apparaten met het beste beschikbare label in elke categorie.
- Ondersteuning bij aanbestedingen: We leveren de technische specificaties, energiegegevens en onderbouwing die je nodig hebt om aan de eisen van MVI en de Wet milieubeheer te voldoen.
- Nazorg en onderhoud: Via onze vaste serviceorganisatie met landelijke dekking zorgen we dat apparatuur blijft presteren zoals bedoeld. Storingen worden 24/7 opgepakt door VCA- en STEK-gecertificeerde monteurs.
- Meer dan 50 jaar ervaring: We hebben aantoonbare referenties in de zorg, het onderwijs en de opvang, met gerealiseerde projecten bij onder andere Topaz Lakenhof, Thebe en GGz Breburg.
Wil je weten hoe wij jouw instelling kunnen helpen bij het realiseren van een energiezuinige professionele keuken? Lees meer over wie we zijn of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Gerelateerde artikelen
- 9 opbrengsten van een professionele keuken in de zorg
- 5 apparaten onmisbaar in een professionele keuken in de zorg
- Welke normen gelden voor waterinstallaties in een professionele keuken in de zorg?
- Welke vragen stel je aan een leverancier van een professionele keuken in de zorg?
- Hoe werkt 24-uurs service voor een professionele keuken in de zorg?